Primer (Birincil) Baş Ağrısı Hastalığın kendisidir. Başka bir hastalıkla ilişkili değildir. Bu grup baş ağrıları migren, gerilim tipi baş ağrıları ve küme baş ağrıları olarak sayılabilir.

Sekonder (ikincil) Baş Ağrıları: Başka bir tibbi durumun yol açtığı ağrılardır. Darbeler, beyinde kan akımı bozukluğu veya beyin kanaması, beyin tümörü, göz hastalıkları, kulak burun boğaz hastalıkları, boyun hastalıkları gibi düzinelerce başka rahatsızlık sekonder baş ağrılarına neden olabilir.

Belirli maddeler tüketildiğinde de, sekonder baş ağrılarının ortaya çıkması beklenebilir: alkol, kafein, nikotin, hazır gıdalarda koruyucu olarak kullanılan nitratlar, Asya mutfağında kullanılan monosodyum glutamat gibi lezzetlendirici maddeler.
IHS sınıflanmasindaki 100’den fazla baş ağrısı türünü, bu tip sekonder baş ağrılarının oluşturmasına rağmen, tüm baş ağrısı hastalarının %90’ı üç farklı primer baş ağrısı tipinden yakınmaktadır: migren, gerilim tipi baş ağrıları ve küme baş ağrıları.

Migrenin ayýrt edici bir özelliði, baþ aðrýsýnýn çoðunlukla (her zaman deðil) baþýn sadece bir tarafýnda hissedilmesidir. Bu nedenle yaklaþýk 2000 yýl önce, Roma Ýmparatoru Marcus Aurelius’un doktoru Galen, migreni “hemicrania”(yarým kafatasý) olarak adlandýrmýþtýr.
Yaklaþmakta olan bir migren krizi, bazý öncü belirtilerle (prodromal belirtiler) geleceðini haber verebilir: sinirlilik, yorgunluk ya da tam tersi yerinde duramama, huzursuzluk. Öncü belirtiler her üç migren hastasýnýn birinde mevcuttur. Migren ortaya çýkarken de bulantý, kusma, gürültü ve ýþýða karþý aþýrý hassasiyet gibi belirtiler eþlik edebilir. Kusmadan sonra aðrýda azalma olmasý migrene özgü bir belirtidir. Hastalar kriz sýrasýnda karanlýk, sessiz bir odada yatarak dinlenmeyi tercih ederler. Bu tip migren “basit migren” ya da “aurasýz migren” olarak adlandýrýlýr.

Baþ aðrýsý baþlamadan önce, parlak bir ýþýk, bulanýklýk, çizgilenmeler, zigzaglar, yarým görme, görme alanýnda karanlýk nokta gibi öncü belirtiler hissedilirse “auralý migren” yani “öncü belirtili migren” söz konusudur. Aurayý takiben ortaya çýkan migrende baþ aðrýlarý, genellikle basit migrenden daha kýsa sürelidir. Aðrýlar geldiði gibi aniden kaybolabilir.

Migren ailevi geçiþ gösterebilen bir hastalýktýr. Kadýnlarda daha sýk görülür. Adet öncesi ve adet sonrasý dönemlerde þikayetler artabilir. Her yaþta baþlayabilir. Sakatlýða neden olmaz, ancak sýklýkla iþ gücü kaybýna neden olur. Migren krizinin tedavisinde aðrý kesici ilaçlar mümkün olduðunca erken alýnmalýdýrlar. Aðrýnýn çok artmasý beklenmemelidir. Hafif ve orta dereceli migren krizinde önerilen ilaç tedavisi aþaðýdaki gibidir.

• Bulantý ve kusma ile mücadele için bulantý önleyici (antiemetik) ilaçlar.
• Aðrýnýn giderilmesi için aðrý kesiciler.

En sýk görülen baþ aðrýsý tipidir. Tüm baþ aðrýlarýnýn %75’i bu gruptur. Tüm yetiþkinlerin %90’ý hayatlarý boyunca, en az bir kez gerilim tipi baþ aðrýsýndan þikayet ederler. Zonklayýcý olmaktan çok sabit bir aðrý söz konusudur. Aðrý genellikle boyundan baþlayýp yukarý doðru çýkar, migrenin aksine tek bir bölgeyi tutmaz, daha yaygýn bir seyir gösterir. Migrende görülen öncü belirtiler yoktur. Migren krizinde hastalar ýþýktan ve sesten kaçarlar, oysa ki gerilim tipi baþ aðrýsýnda hastalar gezip dolaþmak isterler. Bulantý ve baþ dönmesi gibi þikayetler genellikle aðrýya eþlik eder. Aðrý genellikle birkaç saat sürer, ancak günlerce de devam edebilir. Fiziksel stres kadar mental stres de tetikleyici olabilir.
Bir kiþide migren ve gerilim tipi baþ aðrýlarý beraber bulunabilir. Gerilim tipi baþ aðrýlarýnýn tedavisinde aðrý kesiciler, kas gevþeticiler yanýnda antidepresan ilaçlar da faydalý olmaktadýr.

Tüm baþ aðrýlarýnýn en aðýr formu olmakla beraber en nadir görülenidir. Baþ aðrýsýndan yakýnan erkeklerin sadece %0.5’i ve kadýnlarýn da %0.1’i bu tip aðrýlardan þikayetçidir. Nedeni tam olarak bilinmemektedir. Küme baþ aðrýsýna bu adýn verilmesinin nedeni, yýlýn belirli zamanlarýnda, özellikle sonbahar ve ilkbaharda daha sýk olmak üzere, kümeler halinde ortaya çýkmasýdýr. Aðrý oldukça þiddetlidir, genellikle tek göz çevresinde veya arkasýnda, alnýn sadece bir tarafýndadýr. Gözde kýzarýklýk, göz yaþarmasý, burun akmasý, göz bebeklerinde küçülme gibi belirtiler eþlik edebilir. Aðrý günde birkaç kez 15 dakikadan bir buçuk saate kadar sürebilir. Sonra aylarca bir daha tekrarlamayabilir.
Bu aðrýlarý tetikleyen etkenler belirlenebilirse onlardan kaçýnmak iyi bir tedavi yöntemidir. Aðrýlar buna raðmen devam ediyorsa, migren tedavisinde koruyucu olarak kullanýlan ilaçlar denenebilir.